Không còn chỉ dừng lại ở việc “tuân thủ” các quy định, mục tiêu đã vươn tới việc kiến tạo giá trị bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh và sẵn sàng cho một chu kỳ tăng trưởng mới.
Ts. Trần Văn Liêng: Chủ tịch Hội Chất lượng TP HCM (2024-2029)
Bức tranh tổng thể được định hình bởi các xu hướng lớn và mang tính đột phá.
Nâng Chuẩn Quản Trị Theo Thông Lệ Quốc Tế
Bước ngoặt lớn nhất trong năm 2026 là sự ra đời của Bộ Nguyên tắc quản trị công ty Việt Nam 2026 (VN CG Code 2026). Được công bố vào đầu tháng 2/2026, bộ nguyên tắc này không chỉ là một bản cập nhật, mà là một cuộc “nâng cấp toàn diện” hệ thống chuẩn mực quản trị doanh nghiệp Việt Nam, tham chiếu trực tiếp từ các chuẩn mực tiên tiến nhất của G20/OECD .
Điểm khác biệt cốt lõi của VN CG Code 2026 nằm ở cách tiếp cận “Tuân thủ hoặc Giải thích” (Comply or Explain) . Theo cơ chế này, doanh nghiệp được khuyến khích áp dụng các chuẩn mực cao hơn luật định. Nếu chưa thể thực hiện, họ phải giải trình một cách minh bạch lý do trong báo cáo thường niên. Đây là thông lệ phổ biến tại các thị trường phát triển, mang đến sự linh hoạt cho doanh nghiệp nhưng vẫn duy trì áp lực minh bạch hóa thông tin .
Bộ nguyên tắc mới tập trung vào 9 nguyên tắc cốt lõi, với những thay đổi mang tính chiến lược:
-
Vai trò trung tâm của Hội đồng quản trị (HĐQT): HĐQT không chỉ định hướng chiến lược kinh doanh mà còn phải giám sát các yếu tố Môi trường, Xã hội và Quản trị (ESG), bao gồm cả rủi ro biến đổi khí hậu . Tính độc lập, đa dạng về kỹ năng và kinh nghiệm của các thành viên HĐQT được đặc biệt coi trọng .
-
Mở rộng quản trị rủi ro: Phạm vi quản trị rủi ro được mở rộng đáng kể, bao gồm không chỉ rủi ro tài chính mà còn các rủi ro phi tài chính và rủi ro “mới nổi” từ chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI) và biến đổi khí hậu .
-
Lồng ghép phát triển bền vững (ESG): Đây là một trong những trọng tâm lớn nhất. Doanh nghiệp được yêu cầu công bố thông tin phát triển bền vững có sự xác nhận của bên thứ ba độc lập, đồng thời chuyển dịch tư duy từ tối đa hóa lợi ích cổ đông sang tạo giá trị chung cho tất cả các bên liên quan .
Việc nâng chuẩn quản trị này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, được xem như “tấm vé thông hành” để Việt Nam có thể được nâng hạng thị trường chứng khoán từ cận biên lên mới nổi. Theo ước tính, khi được nâng hạng, thị trường chứng khoán Việt Nam có thể đón nhận dòng vốn khoảng 30 tỷ USD .
Chuyển Dịch Chiến Lược Sang Phát Triển Bền Vững
Song song với việc nâng chuẩn quản trị, phát triển bền vững không còn là khẩu hiệu mà đã trở thành một yêu cầu then chốt trong chiến lược kinh doanh năm 2026.
-
“Xanh hóa” và Kinh tế tuần hoàn: Các mô hình kinh tế tuần hoàn (reduce – reuse – recycle) đang dần trở thành chuẩn mực trong thiết kế sản phẩm và vận hành. Chất lượng kinh doanh giờ đây được đánh giá qua vòng đời sản phẩm và tác động đến môi trường .
-
Minh bạch chuỗi cung ứng: Áp lực từ người tiêu dùng và nhà đầu tư buộc doanh nghiệp phải minh bạch hóa chuỗi cung ứng, chứng minh nguồn gốc nguyên liệu, đảm bảo quyền lao động và giảm phát thải carbon xuyên suốt chuỗi giá trị .
-
Đo lường tác động xã hội: Các chỉ số ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị) đã được tích hợp vào báo cáo hiệu quả kinh doanh, trở thành tiêu chí quan trọng để thu hút vốn đầu tư và xây dựng thương hiệu .
Những chuyển động này cũng thể hiện rõ trong khu vực doanh nghiệp nhà nước. Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 6/1/2026 của Bộ Chính trị đã xác định vai trò dẫn dắt của kinh tế nhà nước, yêu cầu các doanh nghiệp này phải tiên phong trong các lĩnh vực mới như công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), năng lượng xanh và hạ tầng chiến lược .
Ngay sau đó, Nghị định 57/2026/NĐ-CP được ban hành, quy định chi tiết về cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp, với danh sách 20 doanh nghiệp lớn như Viettel, EVN, Petrolimex, Agribank nằm trong diện tái cơ cấu .
Ứng Dụng Công Nghệ và Tối Ưu Hóa Hoạt Động
Để đạt được các mục tiêu về quản trị và phát triển bền vững, công nghệ, đặc biệt là AI, đóng vai trò then chốt.
-
AI trở thành “đồng nghiệp kỹ thuật số”: Trí tuệ nhân tạo không còn là công cụ phân tích đơn thuần mà đã trở thành một phần không thể thiếu trong vận hành, từ tự động hóa quy trình, phân tích dự báo nhu cầu, đến cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng . Trong quản trị, việc áp dụng công nghệ được cổ vũ mạnh mẽ, khuyến khích các doanh nghiệp tổ chức Đại hội đồng cổ đông trực tuyến và bỏ phiếu điện tử (E-voting) .
-
Quản trị dựa trên dữ liệu thời gian thực: Các doanh nghiệp hướng tới việc ra quyết định dựa trên dữ liệu được cập nhật liên tục từ các hệ thống IoT và nền tảng số, thay vì các báo cáo định kỳ như trước đây. Điều này giúp phát hiện vấn đề và cơ hội kinh doanh một cách nhanh chóng và chính xác hơn .
-
Tối ưu hóa chuỗi cung ứng: AI được sử dụng để dự báo chính xác hơn, tối ưu hóa lộ trình vận chuyển và quản lý tồn kho tự động, từ đó nâng cao chất lượng dịch vụ và hiệu quả chi phí .
Cải Cách Môi Trường Kinh Doanh: Mục Tiêu Tham Vọng
Tất cả những nỗ lực trên đều nằm trong bối cảnh cải cách môi trường kinh doanh tổng thể của quốc gia. Nghị quyết 02/2026/NQ-CP đã đặt ra các mục tiêu rất tham vọng cho năm 2026, bao gồm:
-
Lọt vào nhóm 50 quốc gia dẫn đầu về phát triển bền vững (SDG).
-
Tăng ít nhất 3 bậc về chỉ số quyền tài sản (IPRI).
-
Tăng tối thiểu 1 bậc về chỉ số đổi mới sáng tạo (GII).
-
Tăng 4 bậc về chỉ số hiệu quả logistics (LPI) và năng lực phát triển du lịch (TTDI) .
Việc đặt ra các mục tiêu quốc tế này cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc tạo ra một sân chơi bình đẳng, minh bạch và hấp dẫn hơn cho các nhà đầu tư, thúc đẩy khu vực tư nhân phát triển năng động trở lại .
Lời Khuyên Cho Doanh Nghiệp
Trước bối cảnh nhiều thay đổi và cơ hội như vậy, các doanh nghiệp Việt Nam cần có những bước chuẩn bị chiến lược:
-
Chủ động nâng chuẩn quản trị: Xem VN CG Code 2026 không phải là gánh nặng tuân thủ, mà là “kim chỉ nam” để nâng cao hiệu quả hoạt động, minh bạch thông tin và thu hút đầu tư.
-
Lồng ghép ESG vào chiến lược cốt lõi: Bắt đầu từ những thay đổi nhỏ trong vận hành, xây dựng lộ trình “xanh hóa” bài bản và minh bạch trong báo cáo.
-
Đầu tư có trọng điểm vào công nghệ và con người: Xây dựng chiến lược AI và dữ liệu rõ ràng, đồng thời chú trọng đào tạo, tái đào tạo kỹ năng cho đội ngũ nhân viên để thích ứng với môi trường làm việc mới .
-
Tăng cường tính linh hoạt và khả năng phục hồi: Đa dạng hóa thị trường, chuỗi cung ứng và xây dựng các kịch bản ứng phó với rủi ro, đặc biệt là rủi ro về an ninh mạng .
Năm 2026 mở ra một chương mới cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam, nơi chất lượng quản trị, sự bền vững và năng lực công nghệ sẽ là những yếu tố then chốt quyết định vị thế trên trường quốc tế.
